Akik Taşı Nedir? Oluşumu, Özellikleri, Çeşitleri ve Nerede Bulunur
Akik taşı, kuvars ailesinden kalsedonun bantlı (katman katman renk değiştiren) çeşididir. Silisyum dioksitten (SiO₂) oluşur, Mohs ölçeğinde 6,5 ile 7 arasında sertliğe sahiptir ve çoğunlukla volkanik kayaçların gaz boşluklarında yumrular halinde gelişir. Bantlarındaki kırmızı ve sarı tonları büyük ölçüde demir oksitler verir.
Kelimenin kendisi de taşın nerede bulunduğuna dair bir ipucu taşır. Türkçeye Arapça “akîk” sözcüğünden geçen bu ad, TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Arapçada “vadi, dere yatağı, ırmak” anlamına gelir; taşa bu adın verilmesi de en sık nehir yataklarında rastlanmasıyla açıklanır. Batı dillerindeki “agate” adının hikâyesi benzer. MÖ 350 dolaylarında akiği tanımlayan Theophrastus ve ondan sonra Yaşlı Plinius, adı Sicilya’daki Achates Irmağı’na bağlamıştır. Etimologlar ise ırmağın adını büyük olasılıkla taştan aldığını düşünüyor.
Akik ile Agat Aynı Taş mı?
Kısa cevap evet. Türkçe sözlüklerde akik, İngilizcedeki “agate” kelimesinin karşılığıdır; jeoloji makalelerinde ise çoğu zaman “agat” adı tercih edilir. Yüzük ve tespih bağlamında ise kelime daha geniş kullanılır; bu alanda akik denince çoğu zaman bantlı olsun olmasın genel olarak kalsedon taşı kastedilir. TDV İslâm Ansiklopedisi, akiğin en yakın akrabası olarak kalsedonun kırmızı-turuncu çeşidi karneolü (carnelian) gösterir.
Mineralojide çizgi daha net çekilir. Akik ayrı bir mineral değildir; kalsedonun bir çeşididir, kalsedon da kuvarsın mikrokristalin (microcrystalline), yani kristalleri ancak mikroskopla seçilebilen bir biçimidir. Akiği akik yapan şey bantlarıdır. Bununla birlikte her bantlı silis taşı akik sayılmaz. Bantlı çört (chert) farklı bir süreçle oluşur ve opaktır, dolayısıyla akik değildir.
Akiğin iç yapısı, adından beklenenden biraz daha karmaşıktır. Ana bileşen kuvars olsa da yapının yüzde 5 ile 20 arası, kuvarsla aynı formüle sahip ama farklı kristal düzenindeki moganit (moganite) mineralinden oluşur. Ayrıca akikteki kalsedon ağırlıkça yüzde 0,5 ile 3 arasında su içerir.
Akik Taşı Nasıl Oluşur?
Akiklerin büyük çoğunluğu volkanik kayaçların içinde, yumru (nodül) halinde oluşur. Hikâye bir lav akıntısıyla başlar. Bazalt gibi koyu renkli lavlar soğurken içlerinde hapsolan gaz kabarcıkları, kayaçta irili ufaklı boşluklar bırakır. Bu boşluklara jeolojide vezikül (vesicle) denir. Riyolit gibi silisçe zengin volkanik kayaçlarda ise akik, litofiz (lithophysae) denen küresel boşluklarda gelişir; içi akikle dolmuş bu yumrulara “gök gürültüsü yumurtası” (thunder egg) adı verilir.
Sonraki aşama sabır ister. Silisçe zengin sıcak sular kayaçtaki boşluklara sızar ve burada bir silis jeli oluşturur; bu jel zamanla kristalleşerek akiğe dönüşür. Boşluğun duvarları çoğu zaman seladonit ya da klorit gibi yeşilimsi minerallerle kaplıdır. Bu kaplama, kalsedonun tutunup büyüyebileceği pürüzlü bir yüzey sağlar.
İlk çökelen katman genellikle saydam, küresel lifli (spherulitic) kalsedondur. Ardından gelen katmanlarda demir oksitler devreye girer. Hematit kırmızı tonları, götit ise sarı tonları verir. Boşluğun merkezine doğru silis bol kaldıysa ortada gözle görülebilen kuvars kristalleri gelişir. Silis yetmezse merkez boş kalır ve ortaya içi kristal kaplı bir jeot (geode) çıkar.
Akikler yalnızca volkanik kayaçlarda değil, kayaç çatlaklarını dolduran damarlarda ve silisleşmiş fosillerde de oluşabilir. Dikkat çekici bir ayrıntı daha var. Akik bugüne kadar laboratuvarda sentetik olarak üretilememiştir; doğal akikteki bantlanma da laboratuvar ortamında yeniden yaratılamamıştır. Yani piyasada “sentetik akik” diye bir şey görürseniz, bu ya boyanmış doğal kalsedondur ya da camdan veya plastikten yapılmış bir taklittir.
Duvar Bantlı ve Düz Bantlı Akik Arasındaki Fark
Akikleri bant düzenine göre iki büyük gruba ayırmak mümkündür. Duvar bantlı akiklerde (wall-banded agate) katmanlar boşluğun duvarını izler ve iç içe geçmiş halkalar oluşturur. Bir kalenin surlarını andıran bu desen nedeniyle bunlara kale ya da fortifikasyon akiği (fortification agate) de denir.
Düz bantlı akiklerde (level-banded agate) ise katmanlar yatay ve birbirine paralel dizilir. Geleneksel olarak bu tip bantlanmaya oniks adı verilir. Düz bantlı akik, duvar bantlı olana göre daha az yoğun ve daha az sıkıdır, çünkü yapısı daha az lifli ve daha tanelidir.
Akik Taşının Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Akik, kuvarsın bir çeşidi olduğu için fiziksel özellikleri büyük ölçüde kuvarsa benzer. Temel değerler aşağıdaki tabloda yer alıyor.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Mineral grubu | Kuvars grubu, kalsedon çeşidi |
| Kimyasal formül | SiO₂ (silisyum dioksit) |
| Kristal sistemi | Trigonal (kuvars), monoklinik (moganit bileşeni) |
| Mohs sertliği | 6,5 – 7 |
| Özgül ağırlık | 2,58 – 2,64 |
| Kırılma indisi | 1,530 – 1,543 |
| Çift kırılma | En fazla 0,004 |
| Pleokroizma | Yok |
| Dispersiyon | Yok |
| Parlaklık | Mumsu, cilalandığında camsı |
| Çizgi rengi | Beyaz |
| Kırılma şekli | Konkoidal (midye kabuğu biçiminde) |
| Su içeriği | Ağırlıkça % 0,5 – 3 |
| Renk | Hemen her renk, bantlı desenli |
Rakamların ötesinde akiği elinize aldığınızda fark edeceğiniz birkaç şey var. Ham ya da kırık yüzeyde parlaklık mumsudur, cilalandığında ise camsı bir parıltı kazanır. Taş kırılgandır ve kırıldığında düz yüzeyler yerine midye kabuğunu andıran kavisli yüzeyler oluşturur. Çoğu akik ışığı en azından bazı bantlarından geçirir; ince bir dilimi pencereye tuttuğunuzda bantların ne kadar farklı saydamlıkta olduğunu kolayca görürsünüz.
Bazı akikler kısa dalga morötesi (UV) ışık altında yeşil renkte ışıldar. Bunun sebebi yapıdaki eser miktardaki uranil iyonlarıdır. Her akikte görülen bir özellik değildir, ama koleksiyoncular için bir taşın kökenine dair ipucu olabilir.
Akik Taşı Çeşitleri ve Renkleri
Akik adı altında satılan taşların çeşitliliği, bant desenlerinden, içerdikleri kapanımlardan ve bulundukları yörelerden kaynaklanır. Bu adların bir kısmı mineralojik bir tanımı, bir kısmı ise ticari bir geleneği yansıtır.
Oniks ve Sardoniks
Oniks, düz ve düzenli bantlı akikler için kullanılan addır. Gemdat veri tabanı onu siyah ve beyaz bantlı akik olarak tanımlar. Sardoniks ise kırmızıdan kahverengiye uzanan bantların beyaz ya da siyah bantlarla dönüşümlü dizildiği akiktir. Piyasada “siyah oniks” diye satılan tek renk siyah taşlar sıklıkla boyanmış kalsedondur; bunu aşağıdaki boyama bölümünde ayrıca ele alıyoruz.
Dantel Akik
Dantel akik (lace agate) adı, kıvrım kıvrım ve iç içe geçen bant desenleri için kullanılır. En tanınmış örneklerden biri Meksika’nın Chihuahua eyaletinden çıkan “crazy lace” akiktir; beyaz ve kırmızı tonlarda olup Geç Kretase yaşlıdır. Namibya ise ağırlıklı olarak Jura yaşlı “mavi dantel akiği” (blue lace agate) ile tanınır.
Yosun Akiği ve Tüy Akiği
Yosun akiği (moss agate), yarı saydam kalsedonun içinde yeşil klorit liflerinin yosun ya da bitki dalı gibi dağıldığı taştır. Tüy akiği (plume agate) ise içindeki kapanımların devekuşu tüyünü andırmasıyla tanınır. Burada ince bir ayrım var. Bu taşlarda genellikle bantlanma yoktur, bu nedenle mineralojik tanıma göre tam anlamıyla akik sayılmazlar. Ticarette ise yüzyıllardır akik adıyla anılırlar.
Ateş Akiği
Ateş akiği (fire agate), kahverengi zemin üzerinde sarı, turuncu, kırmızı ve yeşil renk parıltıları gösterir. Bu renk oyunu, kalsedonun içindeki yanardöner limonit küreciklerinden kaynaklanır. Yosun akiği gibi o da bantlı değildir ve mineralojik açıdan “gerçek akik” kategorisinin dışında değerlendirilir.
İris Akik ve Enhidro Akik
İris akik (iris agate), ışık altında gökkuşağı renklerinde yanardönerlik gösteren bir akik çeşididir. Gemdat veri tabanı bu çeşidi kalsedonun en değerli türlerinden biri olarak tanımlar ve renk etkisini sergilemek için genellikle özel oymalarda kullanıldığını belirtir.
Enhidro akik (enhydro agate) ise içinde küçük su kapanımları hapsolmuş akiktir. Koleksiyoncuların ilgisini çeken nadir örneklerdendir.
Bunlara ek olarak içinden tünel benzeri yapıların geçtiği tüp akik (tube agate), kırılıp yeniden çimentolanmış parçalardan oluşan breşik akik (brecciated agate) ve yüzeyinde göz benzeri halkalar taşıyan göz akiği (eye agate) gibi daha az bilinen tipler de vardır.
Akik Taşı Dünyada Nerede Bulunur?
Akik yeryüzünde yaygın bir taştır ve Antarktika dahil her kıtada bulunmuştur. Bazı yataklar ise ya büyüklükleri ya da kendilerine özgü renkleri nedeniyle öne çıkar.
Brezilya. Rio Grande do Sul eyaletinden çıkan yumrular 90 santimetre çapa ulaşabilir ve ağırlıkları 120 kilogramı aşabilir. Bu akiklerin çoğu soluk renklidir ve sıklıkla boyanarak satılır.
Botsvana. Permiyen yaşlı Karoo bazaltlarından çıkan Botsvana akikleri genellikle 2,5 ile 5 santimetre çapındadır. Mor, pembe, siyah, gri ve beyaz tonlarda ince bantlarıyla tanınır.
Meksika ve Namibya. Meksika crazy lace gibi dantel akikleriyle, Namibya ise mavi dantel akiğiyle öne çıkar.
Malavi. Permiyen yaşlı kayaçlardan çıkan Malavi akikleri, parlak kırmızı ya da turuncu zemin üzerinde beyaz bantlarıyla dikkat çeker.
Kuzey Amerika. ABD ile Kanada arasındaki Superior Gölü çevresinde düz bantlı akikler yaygındır. Bu akikler sıklıkla ana kayaçtan ayrılmış halde bulunur.
Yemen. TDV İslâm Ansiklopedisi, en kaliteli akik örneklerinin bulunduğu yerler arasında Yemen’i de sayar. Bu yöreden gelen taşlar “akîk-i Yemânî” adıyla anılır.
Idar-Oberstein ve Akiğin Endüstrileşmesi
Akik işçiliğinin tarihinde bir kasaba ayrı bir yer tutar. Almanya’daki Idar-Oberstein’da akik işçiliği 1375 dolaylarında endüstriyel bir boyut kazanmıştır. 1900 civarında kasabaya Brezilya’dan ham akik getiriliyordu ve bu taşlar gemilerde safra yükü olarak taşınıyordu. Bugün piyasada gördüğünüz canlı renkli akiklerin boyanma yöntemleri de 19. yüzyılın başında yine burada geliştirilmiştir.
Türkiye’de Akik Nerede Çıkar?
Türkiye, silis kökenli süstaşları bakımından zengin bir ülke. Bilimsel yayınlarda akik ve onun yakın akrabası kalsedon için en sık anılan iller Tokat, Yozgat, Eskişehir ve Çorum’dur.
Tokat. Bilimsel yayınlarda Türkiye’nin süstaşı çeşitliliği bakımından en zengin illerinden biri olarak anılır. Turhal, Zile, Almus ve Artova hattında agat (akik), jasper, kalsedon, krizopras ve ağaç opali oluşumları yaygındır. Turhal-Almus hattı ise kaliteli kalsedon ve agat oluşumlarıyla bilinir. Bu bölgedeki en ilgi çekici örnekler Almus akikleridir. Eosen yaşlı Almus volkaniklerindeki trakit kayaçları içinde bulunan bu akikler, birkaç santimetreden 25-30 santimetreye kadar varan küresel ya da oval yumrular halindedir. Araştırmacılar, renk ve desenlerinde en etkili unsurun demir olduğunu belirtiyor ve bu akiklerin hem koleksiyon hem de süstaşı olarak kullanıma uygun olduğu sonucuna varıyor.
Yozgat. Aydıncık ilçesinde agat, ametist ve kalsedon oluşumları yaygın olarak görülür ve bu kuşak Tokat’ın Zile ilçesine kadar uzanır. Aydıncık’ın batısındaki Keşlik mevkiinde ve Hacıilyas’ın güneybatısında kalsedon ve ametist, altere olmuş andezitlerdeki fay zonunda gelişen breşlerin boşluk ve çatlaklarında yer alır. İlçede bu taşları işleyerek takıya dönüştüren yerel atölyeler de bulunuyor.
Eskişehir ve Çorum. Bu iki il akikten çok mavi kalsedonla tanınır, ama akikle aynı ailedendir ve sık sık birbirine karıştırılır. Eskişehir’in Mayıslar-Sarıcakaya bölgesindeki Sündikendağı yatağı, antik çağlardan beri işletilen ve Türkiye’nin en büyük mavi kalsedon yatağı olarak bilinen bir sahadır. Buradaki kalsedon yumrularının moganitçe zengin olduğu belirlenmiştir. Çorum’un Osmancık ilçesinin kuzeydoğusundaki volkanik kayaçlar da mavi kalsedon oluşumlarıyla bilinir.
Doğada akik aramayı düşünüyorsanız şunu bilmekte fayda var. Bu yatakların bir kısmı ruhsatlı maden sahalarıdır. Arazide örnek toplamadan önce bölgenin hukuki durumunu ve özel mülkiyet sınırlarını öğrenmeniz gerekir.
Gerçek Akik Nasıl Anlaşılır? Boyalı ve Sahte Akiği Ayırt Etme
Akiğin gözenekli lifli yapısı onu boyaya karşı çok elverişli kılar. Bu yüzden piyasadaki canlı renkli akiklerin büyük bölümü boyanmıştır. Boyalı akik doğal taştır; sorun, boyanın satış sırasında açıkça belirtilmemesidir. Taklit ise tamamen farklı bir durumdur, çünkü içinde hiç akik yoktur.
Akik Nasıl Boyanır?
Idar-Oberstein’da geliştirilen klasik yöntemlerde her renk için farklı kimyasal işlem uygulanır. Mavi renk, potasyum ferrisiyanür ya da ferrosiyanürün ardından demir sülfat uygulanarak elde edilir ve sonuçta Prusya mavisi oluşur. Kırmızı için taş ısıtılır ya da demir nitratla işlenip ısıtılır. Yeşil, nikel ya da krom tuzlarıyla işlemden sonra ısıtılarak elde edilir. Siyah ve kahverengi için şeker çözeltisi emdirilir, ardından sülfürik asit uygulanır. Sonradan kullanılmaya başlanan anilin boyaları ise ışık ya da ısı etkisiyle zamanla solabilir.
Boyalı Akiğin İşaretleri
Neon pembe, parlak mor, fosforlu yeşil ya da elektrik mavisi bir akik gördüğünüzde boyadan şüphelenmeniz yerinde olur. Boyama, doğal akikte yaygın olarak görülmeyen bu canlı renkleri elde etmek için yapılır. Mavi akik de bir istisna değil; Namibya’nın mavi dantel akiği doğal renkli olsa da piyasadaki mavi akiklerin bir kısmı Prusya mavisi yöntemiyle renklendirilmiştir.
Taşı büyüteçle inceleyin. Boyanın çatlaklarda ve kırık hatlarında yoğunlaştığını görürseniz boyalı bir taşla karşı karşıyasınız demektir.
Cam ve Plastik Taklitleri Ayırt Etme
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), akiğin cam, plastik ve “Meksika oniksi” denen taşla karıştırılabildiğini belirtir. Gerçek akiği tanımak için şu özelliklere bakabilirsiniz.
- Bantların düzeni. Doğal akikte bantlar genişlik, renk ve saydamlık bakımından düzensiz değişir. Kusursuz paralel, cetvelle çizilmiş gibi düz çizgiler cam taklide işaret edebilir.
- Kabarcıklar ve kalıp izleri. Cam ve reçine taklitlerde büyüteçle bakıldığında yuvarlak hava kabarcıkları, girdap izleri ya da kalıp birleşim çizgileri görülebilir.
- Ağırlık. Akiğin özgül ağırlığı 2,58 ile 2,64 arasındadır. Aynı boyuttaki camın özgül ağırlığı yaklaşık 2,3 ile 2,5 arasında olduğu için cam taklit, birkaç gerçek akik tutmuş bir elde biraz daha hafif hissettirir.
- Çizilme. Plastik taklitler bıçak ucuyla kolayca çizilir; akik ise 6,5 ile 7 arasındaki sertliği nedeniyle bıçağa direnir.
- Işık geçirgenliği. Çoğu doğal akik en azından bazı bantlarında ışık geçirir. Tamamen opak ve donuk bir “akik” plastik olabilir ya da başka bir taş olabilir.
Değerli bir parça satın alıyorsanız en güvenilir yol, akredite bir gemoloji laboratuvarından rapor istemektir. Ev testleri fikir verir ama kesin teşhis koymaz.
Akik Taşının Kullanım Alanları
Akik, insanlığın en eski kullandığı taşlardan biridir. Moğolistan’da yosun akiğinden yapılmış ve MÖ 7000 dolaylarına tarihlenen taş aletler bulunmuştur. Sümer’de akikten yapılmış takılar ise MÖ 2500 civarına uzanır.
Takı ve süs eşyası bugün de akiğin en yaygın kullanım alanıdır. Kolye uçları, bilezikler, yüzük taşları, tespihler, kaseler ve dekoratif dilimler en sık karşılaşılan ürünlerdir.
Akiğin sertliği ve kimyasal dayanıklılığı ona endüstriyel bir rol de kazandırmıştır. Laboratuvarlarda numune öğütmek için kullanılan havan ve havan elleri akikten yapılır. Hassas laboratuvar terazilerinde yatak malzemesi olarak da kullanılmıştır. II. Dünya Savaşı sırasında askeri uçakların dönüş ve yatış göstergelerinde Queensland’den çıkan siyah akik boncuklar kullanılmıştır.
Akiğin kesilip parlatılması ise ciddi bir sağlık riski taşır. Akik tozu silikozise (silicosis), yani silis tozunun solunmasıyla gelişen bir akciğer hastalığına yol açar. Hindistan ve Çin’deki akik işçileri üzerinde yapılan çalışmalarda silikozis ve tüberküloz oranlarının yüksek olduğu bulunmuştur. Evde akik kesmeyi ya da taşlamayı düşünüyorsanız, toz soluma riskine karşı uygun koruyucu ekipman ve havalandırma şarttır.
Geleneksel İnanışlarda Akik
Akik, pek çok kültürde sembolik anlamlar yüklenmiş bir taştır. İslam dünyasında akik yüzük ve tespihlerin özel bir yeri vardır; Mekke’deki Arafat Dağı’nın zirvesinde farklı renklerde akik taşları ve yüzükler satılır. Halk arasında akik kolyelerin bebeklere bile takıldığı, taşın taşıyana iyi geleceğine inanıldığı görülür. Bu tür inanışların bilimsel bir dayanağı bulunmamaktadır ve akik herhangi bir sağlık sorununda tedavi yerine geçmez.
Akik Taşı Bakımı ve Temizliği
Akik dayanıklı bir taştır, ama birkaç noktaya dikkat etmek onu yıllarca ilk günkü gibi tutar.
Temizlik için ılık su, birkaç damla hafif sabun ve yumuşak bir fırça yeterlidir. Taşı bu karışımda kısa süre bekletip fırçalayın, temiz suyla durulayın ve yumuşak bir bezle kurulayın. Doğal ve işlem görmemiş akik bu yönteme rahatlıkla dayanır.
Boyalı akiklerde daha temkinli olmanız gerekir. Bu taşları ultrasonik temizleyicide ya da buharla temizlemeyin, ani sıcaklık değişimlerine maruz bırakmayın. Asitli temizlik ürünlerinden de uzak tutun, çünkü bazı asitler boyaya zarar verebilir. Kalsedonun kendisi ise hidroflorik asitten etkilenir.
Saklama konusunda sertlik farkını aklınızda tutun. Mohs ölçeğinde 7 civarındaki sertliği nedeniyle akik, daha yumuşak taşları çizebilir; topaz, safir ve elmas gibi daha sert taşlar da akiği çizebilir. Bu yüzden akik takılarınızı ayrı keselerde ya da bölmeli kutularda saklamak en doğrusudur.
Bir akik satın almadan önce yapabileceğiniz en pratik şey, taşı güçlü bir ışığa tutup bantlarına bakmaktır. Renkler bantlar boyunca düzensiz ve yumuşak değişiyor, bazı katmanlar ışığı geçirip bazıları geçirmiyorsa bu, doğal bir akiğe işaret eden iyi bir ilk ipucudur. Ardından büyüteçle çatlaklara bakın; boya orada birikmiyorsa taşınız büyük olasılıkla boyasızdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Akik taşı değerli bir taş mı?
Akik, yarı değerli taşlar arasında yer alır. USGS’nin süstaşı rehberinde akik, karat başına 25 dolara kadar olan “düşük maliyet” grubunda gösterilir. Bununla birlikte nadir desenler, iris etkisi gösteren dilimler ve belirli yörelerden gelen yumrular koleksiyoncular arasında çok daha yüksek fiyatlar bulabilir.
Akik ile agat arasındaki fark nedir?
Aralarında fark yoktur; akik, İngilizcedeki “agate” kelimesinin Türkçe karşılığıdır. Bilimsel yayınlarda “agat”, gündelik dilde ve takı piyasasında “akik” adı daha sık kullanılır. Ancak takı satıcıları akik adını bantsız kalsedonlar için de kullanabilir.
Akik taşının sertliği kaç?
Akik, Mohs sertlik ölçeğinde 6,5 ile 7 arasındadır. Bu değer onu günlük kullanılan takılar için yeterince dayanıklı kılar.
Türkiye’de akik nerede çıkar?
Tokat’ın Almus, Turhal ve Zile çevresi ile Yozgat’ın Aydıncık ilçesi, akik ve kalsedon oluşumlarıyla bilinen başlıca bölgelerdir. Eskişehir’in Mayıslar-Sarıcakaya bölgesi ve Çorum’un Osmancık ilçesi ise akiğin yakın akrabası olan mavi kalsedonla tanınır.
Mavi akik doğal mı?
Olabilir. Namibya’nın mavi dantel akiği doğal renkli bir mavi akiktir. Ancak piyasadaki mavi akiklerin bir kısmı Prusya mavisi yöntemiyle boyanmıştır; çok canlı ve doygun tonlar boyadan şüphelenmek için bir sebeptir.
Akik taşı suyla temizlenir mi?
Evet. Ilık su, hafif sabun ve yumuşak bir fırçayla güvenle temizlenebilir. Boyalı akiklerde ultrasonik ve buharlı temizlikten, ani sıcaklık değişimlerinden ve asitli ürünlerden kaçınmak gerekir.
Akik laboratuvarda üretilebilir mi?
Hayır. Akik bugüne kadar sentetik olarak üretilememiştir ve doğal bantlanması laboratuvarda yeniden yaratılamamıştır. “Sentetik akik” diye satılan ürünler ya boyanmış doğal kalsedondur ya da cam ve plastik taklittir.
